Alsælar, drukknandi mýs

Stundum er lífið ekki spurning um annað en samloku, kaffibolla, epli eða peru, svo að þegar kunningi minn, þá nýfluttur til Lundúna, bauð mér í kvöldverð og drykk, tók ég boðinu fagnandi, enda þótt ég þekkti hann svo gott sem ekkert og haldi ævinlega uggandi á vit hins ókunna, að fenginni reynslu. En mér skildist á öðrum, og dró jafnframt sömu ályktun af takmörkuðum kynnum mínum við hann, að Þorsteinn Úlfarsson væri gæðablóð. Í tölvupósti sem hann sendi mér samdægurs kom ekki annað fram en að hann væri nýfluttur inn í íbúðina og langaði af því tilefni til að efna til kvöldverðarveislu. Ekki orð um það hvort fleiri byggju þarna með honum eða yrðu einnig viðriðnir átið. „Fordrykkur klukkan 19:00!“ skrifaði hann, af óþægilegri nákvæmni (19:00). Af póstinum mátti eiginlega helst draga þá ályktun að hann væri að bjóða mér á stefnumót.

O, jæja, hugsaði ég. Frí máltíð er frí máltíð...

Ég lagði á mig dágott ferðalag, bæði ofan- og neðanjarðar, frá Camdenbæ og að Kingslandvegi 296, rétt hjá Hackney-hverfinu. Á leiðinni týndi ég treflinum mínum. Samkvæmur sjálfum mér náði ég ekki á ákvörðunarstað fyrr en klukkan 20:37, eða rúmum einum og hálfum klukkutíma of seint. Það hvarflaði að mér að skjótast inn í kjörbúð eftir ódýrasta vínglundrinu sem þar stæði til boða, en ákvað að slíkra erinda mætti skjótast síðar ef þörf krefðist, og stóð því brátt fyrir utan Kingslandsveg 296 (sem virtist að hruni kominn), norpandi, vansæll og trefilslaus.

Hurðinni var hrundið upp af fítónskrafti og Þorsteinn kippti mér inn eins og langþráðri póstsendingu. Ég hafði gleymt því hversu langur hann var. Hann var langleitur með langt, liðað hár, langt krákunef og ótrúlega langa fingur, sem hlupu upp og niður bakið á mér þegar hann kreisti mig og kjassaði, eins og við værum gamlir kumpánar úr einhverju þessara stríða sem menn eru alltaf að heyja og hefðum ekki séð hvor annan í háa herrans tíð, báðir komnir með sældarlega bumbu, drykkfellda konu, börn, skuldir, hús, skjaldböku og kött. Augun, mjög löng, hvikuðu hingað og þangað, mjög órólega, eins og í leit að einhverju dýrlegu kraftaverki tilverunnar sem orðið gæti hvar sem er og hvenær sem er og maður þyrfti stöðugt að vera á varðbergi til að missa ekki af því.

„Monsieur Sverrir! Gott að fá þig!“

Hann brosti breitt út að sínum löngu eyrum og það var mjög þröngt þarna í anddyrinu, við vöfðumst hvor um annan eins og amöbur. Hann danglaði kumpánlega í aðra öxlina á mér, alltof fast, og skipaði mér að vaða inn, „helst á skítugum skónum!“, sem hefði ekki verið mikið vandamál fyrir mig, en ég sparkaði þeim nú samt af mér, henti jakkanum á stól og ætlaði að losa um trefilinn, áttaði mig samstundis á því að ég hafði týnt honum og varð mjög hryggur, sem var sálarástand mér ekki alveg ókunnugt. Mér til stórs léttis reyndist ég ekki eini kvöldverðargesturinn. Á stofugólfinu sat á stórri, hippalegri mottu ung stúlka, Alison frá Wales, sem Þorsteinn kynnti fyrir mér sem kærustuna sína (síðar um kvöldið myndi hann hvísla því að mér taugaóstyrkri, titrandi röddu að hann hefði „pikkað hana upp í Reykjavík síðasta sumar“, á skemmtistaðunum Bakkusi, blikka mig síðan og glotta skakkt). Hún vann við að gera þöglar heimildarmyndir og var með ljóst, litað hár.

„Hæ!“ sagði hún og kyssti mig ótrúlega blautum kossi, fyrst á hægri kinn, síðan á vinstri.

Á mottunni sátu einnig tveir ungir menn. Annar hét Robert Fraser, kanadískur strákur sem vann líka við kvikmyndagerð, einkum stutt- og heimildarmyndir, og ætlaði aftur heim til Kanada á næsta ári (þessi saga gerðist og var skrifuð í desember, 2010) til að hefja nám í kvikmyndaskóla í Vancouver og gera áróðursmynd gegn hvalveiðum. Hann var með blíðustu rödd sem ég hafði heyrt. Og hann hlustaði ákaft á allt sem aðrir sögðu. Hlutverk hans í lífinu var fyrst og síðast að leggja til eyru svo aðrir gætu létt á hjartanu. Ég kunni strax vel við hann. Hinn náunginn, Pete, var músíkant og pródúser. Hann spilaði með hljómsveitinni Temmg og var nýkominn heim úr tónleikaferð um Frakkland og Bandaríkin. Hann var með þykka, dökka skeggrót, úfið hár sem var aðeins tekið að þynnast og hipsteralega bjórvömb, greinilega maður sem fór víða og kunni að njóta lífsins lystisemda: víns, eiturlyfja, ferðalaga. Upp úr dúrnum kom að hann hugðist fljúga morguninn eftir til Íslands að hitta þar stúlku nokkra, Unnfríði að nafni, sem hann hafði kynnst fjórum árum fyrr í kajaksiglingu niður Amasonfljótið. Þau höfðu mælt sér mót í Reykjavík og hugðust halda þaðan til Húsavíkur í hús foreldra hennar.*

„Heldurðu að við sjáum norðurljósin ekki pottþétt þarna úti í rassgati?“

„Alveg pottþétt,“ sagði ég.

Þegar hann talaði um þessa Unnfríði lyftist hann upp af gólfinu. Augun ljómuðu eins og tvær stórar ljósaperur. Hann sagði að íslenskar stelpur væru með þann mest „sexí“ enska hreim sem hann hefði heyrt.

„Ólíkt ykkur strákunum. Ykkar hreimur er alls ekkert sexí.“

Þorsteinn barmafyllti glösin af kampavíni. „Ekkert droll! Við erum með níu flöskur og langt á eftir áætlun!“

Við sátum fimm á mottunni í búddastellingu og spjölluðum um það sem ungt fólk spjallar um á meðan það drekkur vín á gólfmottum í búddastellingu. Mér hefur aldrei þótt kampavín gott og því drakk ég tvöfalt hraðar en venjulega. Þorsteinn fyllti á glasið hjá mér eftir hvern sopa. Ég sá fram á örlagaríkt kvöld.

„Ef þú kemur auga á mús læturðu mig vita,“ sagði Þorsteinn.

„Þær eru algjör plága!“ Alison tók vænan, dapurlegan sopa af kampavíninu. „Mér var sagt að mannúðlegast – dýrúðlegast – væri að drekkja þeim.“

„Svo að ég drekki þeim,“ bætti hún við og hikstaði.

„Það er hræðilegt!“ Ég gat ekki hugsað mér verri dauðdaga en að drukkna, nema þá kannski ef stærðarinnar risi sliti mig í sundur.

„Jamm, kannski er það ómannúðlegt – ódýrúðlegt,“ sagði Þorsteinn. „Ég lem þær yfirleitt bara í köku.“

„Einu sinni kom hann heim blóðugur á höndunum,“ sagði Alison stolt. „Við mætum þeim oft frammi á ganginum.“

„Það er líka hálfgerð illska að drepa þær ekki,“ skaut Þorsteinn inn, þungbrýnn. „Því að þá er maður í rauninni að segja: Ekki mitt vandamál, ég læt nágrannann bara sitja uppi með þetta. Nei, það verður að drepa þær!“

„Af hverju segirðu að betra sé að drekkja þeim?“ spurði Robert Fraser, áhyggjufullur.

„Því fylgir sælutilfinning að drukkna,“ sagði Alison. „Ég hélt að það vissu nú allir. Líkaminn dælir endorfíni um allan kroppinn.“

„Sumir eru háðir því að drekkja sér,“ sagði Þorsteinn.

„Þeim finnst það æðislegt,“ sagði Alison.

Robert Fraser kunni augsýnilega ekki að meta þessar hugleiðingar og breytti því um umræðuefni: „Er einhver rökrétt ástæða fyrir því að Christian Slater er ekki vinsæll lengur?“ spurði hann, feimnislega.

Við héldum áfram að vinna á kampavíninu og ræddum um hrap Christians Slater af stjörnuhimninum og ég hugsaði um mýsnar. Ég vorkenndi þeim. Á einhverjum tímapunkti varð mér litið framan í Alison (sem var að ræða við Robert Fraser um ljóðrænar heimildarmyndir sem fjölluðu um – heyrðist mér – sokka) og fannst hún raunar ekki svo ólík mús. Hún var með dálítið útskagandi framtennur og skaut höfðinu reglulega fram á meðan hún talaði. (Nei, þau voru að ræða ljóðrænar heimildarmyndir um – ekki sokka – heldur Ingvar Kamprad, stofnanda IKEA.) Ég sá fyrir mér litlar mýs í vatnsfylltum bala, svamlandi fyrir lífi sínu. Úr plötuspilaranum flæddi rispuð Dixieland-tónlist.

Pete reyndist vera einn af þessum tónlistarmönnum sem vita allt um snúrur. Hann rak ásamt lesbíupari stúdíó á Gamlastræti. Þegar ég sagði honum að ég semdi lög og texta lyftist hann upp af gólfinu. 

„Þá verðurðu að koma einhvern tímann við og taka upp lag eða tvö. Söngur á íslensku er það fallegasta sem ég veit. Mjög sexí.“

„Já, ég er kannski ekki alveg þannig söngvari,“ sagði ég. „Ég get eiginlega bara sungið eina nótu.“

„Hvaða nótu?“

„F#.“

„Ókei. Ég hef aldrei heyrt F# sungna á íslensku.“

„Þá er ég þinn maður.“

Við borðuðum sojabollur með heimagerði karrýsósu og spaghettí í súrsætri sósu með sojabollum.

„Ég gæti aldrei hugsað mér að borða dýr,“ sagði Alison.

„Ekki ég heldur,“ sagði Þorsteinn.

Ég sá þau fyrir mér berja litlar mýs til dauða, útbíuð í engifertægjum, grískri jógúrt og quinoa, og tók eftir því að ég borðaði þrisvar sinnum hraðar en Robert Fraser. Hann sat við hlið mér og tuggði hvern bita af natni. Hann gerði ekki upp á milli munnbita, heldur tuggði þá alla jafn hratt, jafn oft, jafn ástúðlega.

„Trúir fólk almennt á álfa á Íslandi?“ spurði hann, dreyminn.

„Kannski í sveitinni,“ sagði ég. „Ég veit ekki hvernig þetta er í sveitinni.“

Þegar kampavínsflöskurnar kláruðust opnuðum við hvítvínsflösku. Þegar hvítvínsflaskan kláraðist opnuðum við rauðvínsflösku og þegar rauðvínsflaskan kláraðist opnuðum við ginflösku og þegar ginflaskan kláraðist sagði Þorsteinn: „Nú þurfum að fara út í búð að kaupa rommflösku!“

„Ég kem með þér,“ sagði ég.

Við hlupum út í Tesco á horninu. Kuldinn streymdi niður hálsmálið á mér eins og eins og ísköld vatnsbuna.

Þorsteinn trúði mér fyrir því að hann væri að skrifa bók. „Ég er næstum búinn með fjórðung. Þá ætla ég að senda bókina á útgáfufyrirtækið heima og biðja þá um að gefa mér peninga til að klára hana.“

„Jahá. Finnst þér það ekki skelfileg bölvun að þurfa stöðugt að skrifa?“

„Nei, mér finnst það æðislegt.“

„Ég hata flest sem ég skrifa.“

„Ég elska ALLT sem ég skrifa.“

Inni í Tesco kippti ég ódýrri flösku af Beaujolais úr hillunni. Við búðardiskinn bað Þorsteinn um þrjár Jack Daniels-flöskur til viðbótar. Hann fálmaði iðandi eftir aurum í vösum frakka síns, sem flaksaðist í kringum hann eins og skikkja, en hendurnar stungumst beint í gegnum götótta vasana.

Þar fór fría máltíðin, hugsaði ég.

Þegar við snerum aftur inn hafði Alison sofnað áfengisdauða á gólfmottunni.

Þorsteinn var orðinn svo fullur að ekkert sem hann sagði væri hægt að rita án upphrópunarmerkis. „Ég sit í herberginu mínu allan daginn og skrifa! Ég hitti aldrei neinn! Förum út á eftir og GERUM eitthvað! Hey, Pete, tökum kókaín!“

„Ef þú átt kókaín skal ég taka kókaín,“ sagði Pete. „Annars þarf ég að vakna snemma í fyrramálið.“

„Ég á ekki kókaín! En ég á klaka!“

Pete stóð upp til að ná í klaka fyrir rommið. Á meðan rogaðist Þorsteinn með Alison, víndauða og hrjótandi, á herðunum niður stigann að rúminu þeirra, eins og kartöflupoka. Um leið og hann sendi frá sér yfirlýsinguna: „Ég ber hana bara niður!“ skriplaði honum fótur á skítugum sokk í fjórða þrepi og steyptist niður brattann, með kærustuna sína skoppandi á bakinu, enn sofandi.

Þegar hér var komið sögu óskaði ég þess af öllu hjarta að ég væri með minnisbókina mína. Ég geng alltaf með minnisbók. Á morgnana klæði ég mig í nærbuxurnar og tek síðan upp minnisbókina. En þetta kvöld var ég minnisbókarlaus og hafði týnt treflinum mínum.

„Við erum ókei!“ heyrðist kallað af neðri hæðinni! „Engar áhyggjur, vinir! Við erum ókei!“

Pete hafði kveikt sér í jónu. Hann skenkti öllum romm, líka Alison, þótt hún virkaði ekki líkleg til stórræða, hrjótandi á neðri hæðinni. Ég heyrði músaþrusk inni í veggjunum.

Þorsteinn brölti upp stigann, vankaður.

„Ha, ha, ha,“ sagði hann. „Nú er partí!“

Við drukkum rommið og töluðum um þögnina sem listrænt hugtak, umræðuefni sem Robert Fraser hafði bryddað upp á, mjög feimnislega.

Eftir hálftíma sagði Pete: „Jæja, ég vil ekki missa af fluginu í fyrramálið,“ og bjóst til brottfarar. Þegar hann faðmaði mig strukust skeggbroddarnir við hálsakotið á mér og ég flissaði eins og japönsk skólastelpa.

„Þá erum það bara við þrír! Gengið!“ sagði Þorsteinn þegar Pete var farinn á vit íslensku ástarinnar. „Nú málum við bæinn rauðan!“

Ég og Robert Fraser reyndum að koma honum í skilning um að eftir miðnætti á miðvikudagskvöldi væru allir pöbbar lokaðir.

„Verið ekki svona svartsýnir! Ég sit í herberginu mínu allan daginn og geri aldrei neitt! Við erum á leiðinni ÚT!“

Hann hrinti okkur í átt að útidyrunum, með sínum löngu handleggjum.

„Bíðið á meðan ég næ í peninga!“

Hann hrúgaði 20 punda-seðlum í götótta frakkavasana.

„Væri ekki nær að þú stingir þessu frekar í buxnavasana?“ spurði Robert Fraser, mjög kurteislega.

Við ráfuðum lengi um nágrennið, en játuðum okkur loks sigraða og tókum stefnuna aftur heim, loppnir af kulda.

Við gengum aftur upp Kingsland Road, sem var óralöng gata og teygðist nú út í hið óendanlega. Mér var svo kalt á hálsinum að ég gat ekki hugsað um neitt annað en týnda trefilinn minn.

Lundúnir litu út eins og uppvakningar hefðu gert þar innrás og annaðhvort hrakið burt íbúana eða drukkið úr þeim heilann.

Þorsteinn pírði augun tryllingslega í allar áttir. „Hey, þarna inni logar ljós! Ég heyri raddir! Fólk er að halda partí!“

„Þetta er ung móðir að vagga barninu sínu í svefn,“ hvíslaði Robert Fraser.

Skömmu síðar gekk á móti okkur langur og mjór blökkumaður. Hann var klæddur í óásjálegan hermannajakka og dró annan fótinn þegar hann gekk. Þegar hann kom auga á okkur hýrnaði yfir honum.

„Hey, strákar! Hæ, hæ! Viljið þið kaupa af mér alsælu?“

Ég og Robert Fraser hristum höfuðið. Við héldum áfram að ganga. Eftir tíu, fimmtán skref rann upp fyrir okkur að Þorsteinn var ekki lengur við hliðina á okkur. Við litum um öxl og sáum að hann stóð á spjalli við slánann. Síðan glennti hann upp munninn og ullaði. Sláninn lagði pillu á hina löngu tungu Þorsteins. Þorsteinn kyngdi.

„Vinur! Þú færð þessa prufu frítt,“ sagði blökkumaðurinn. „Og tvær í viðbót á tíu pund!“

Þorsteinn lét hann fá tuttugu punda-seðil.

„Ég á ekki tíu-punda seðil til að gefa til baka,“ sagði dópsalinn. „En ég læt þig þá bara fá fjórar pillur í staðinn!“

Hann rétti Þorsteini fjórar pillur.

„Nei, ég vil bara tvær. Láttu mig fá tíu pund til baka.“

„Félagi! Ég á ekki tíu punda-seðil!“

„Þú skuldar mér tíu pund.“

„Ég get ekki gefið þér til baka, félagi! En heyrðu! Ég læt þig bara fá tíu pund næst þegar við hittumst! Ég er alltaf hér á ferðinni, félagi! Engar áhyggjur, félagi! Og þú mátt samt fá fjórar pillur núna.“

„Nei, ég vil fá tíu punda-seðil til baka. Núna.“

Þeir stóðu nú svo þétt hvor upp við annan að nefbroddarnir snertust. Þorsteinn hallaði sér aftur og stangaði slánann, sem stangaði á móti. Þeir æptu báðir af sársauka. Síðan féllu þeir í götuna og veltust þar um í sorglegum glímubrögðum. Ég og Robert Fraser hlupum til þeirra og veltum slánanum klaufalega af Þorsteini.

Sláninn tók höltrandi á rás út í nóttina.

„Fávitar!“ kallaði hann. „Helvítis geðsjúku fávitar!“

Þorsteinn brölti á fætur og ráfaði fram og aftur um gangstéttina, viti sínu fjær af geðshræringu. „Andskotinn,“ sagði hann. „Helvítis fífl! Hann tók peningana mína. Og hann lét mig gleypa pilluna!“

Hann þuldi þetta í sífellu: „Hann lét mig gleypa pilluna! Hann lét mig gleypa pilluna!“

„Hvað varstu að spá?“

„Hann lét mig gleypa pilluna!“

Hann ráfaði inn í skuggalegt húsasund. Þar stakk hann löngum fingri sínum niður í kokið, langt og þrútið, og kúgaðist. „Hann lét mig gleypa pilluna!“ umlaði hann á milli þess sem hann seldi upp. Robert Fraser stumraði yfir honum og klappaði honum á bakið, af móðurlegri umhyggju. Brátt streymdu matarleifar og vín í óslitinni bunu á stéttina.

„Svona, já,“ sagði Robert Fraser. „Láttu þetta gossa. Svona, já. Einmitt svona. Já. Svona.“

Við náðum að drösla gestgjafa okkar aftur að inngangi íbúðarinnar. Á dyraþrepunum missti hann lykilinn að minnsta kosti tíu sinnum áður en Robert Fraser tók að sér að opna dyrnar.

Þorsteinn valt inn um anddyrið, hnaut um körfubolta og steyptist kollskít inn á mitt stofugólfið. Þar stóð hann samstundis upp og sagði: „Hann lét mig gleypa pilluna!“ Síðan rak hann sig í hvert einasta glas á gólfinu.

Við Robert Fraser fylgdum honum niður stigann.

„Ég er farinn að sofa,“ tilkynnti hann þegar við stigum inn í svefnherbergið.

Hann klæddi sig úr öllum fötunum.

„Góða nótt.“

„Ehm. Góða nótt.“

Hann lompaðist á rúmið og lá þar nakinn ofan á Alison, sem hvíldi stjörf undir sænginni. Rassinn á Þorsteini var mjög hvítur í ljósastaurabirtunni sem lýsti inn um gluggann.

„Ég held ég fari líka að sofa,“ sagði Robert Fraser.

„Ég líka.“

Við sátum andartak þöglir hlið við hlið á gestadýnunni. Svo – eins og eftir handriti – byrjuðum við báðir að hlæja.

Ég lagðist á dýnuna. Robert Fraser fylgdi fordæmi mínu, lagðist andfætis við mig. Ég leit til vinstri, á tærnar á honum. Þær krepptust, svo slaknaði á þeim, ég heyrði hrotur.

Handan við fæturna, inn af baðherberginu, barst tíst. Ég pírði augun og leit undir vaskinn, sá þar litla, óttaslegna mús skima í kringum sig. Vatnsdropar drupu úr krananum niður í vaskinn og mynduðu reglubundinn takt. Andartak horfðist ég í augu við músina. Fyrir ofan hana hélt vatnið áfram að dropa í vaskinn. Robert Fraser hraut eins og sögunarmylla og ég leit aftur til hægri á rassinn á Þorsteini sem var orðinn enn hvítari í ljósastaurabirtunni og mér fannst ég næstum heyra hjarta þessa litla, skelkaða nagdýrs vinstra megin við mig slá í takt við driplið og ég lokaði augunum og sá aftur fyrir mér mýs sem svömluðu fyrir lífi sínu í bala fullum af vatni. Ég hugsaði um sælutilfinninguna sem fylgir því að drukkna, fann áfengið svífa aftur á líkamann, og þegar ég opnaði augun var músin horfin.

* Ég komst síðar að því að Unnfríður er frænka gamals vinar míns, Herberts Á. Óskarssonar, blaðamanns. Eftir því sem ég best veit er Pete enn á Íslandi.

Mitt fólk

Íslendingar geta – rétt eins og fólk af öðru þjóðerni – verið ákaflega forpokaðir og smásálarlegir.

Jónas Kristjánsson, fyrrverandi ritstjóri DV, gerist til dæmis sekur um algenga og frekar þreytandi rökvillu í nýlegum skrifum sínum. (Færslan heitir „Að fyrirlíta Íslendinga“.)

Jónas fer ekki fögrum orðum um íslenska stjórnsýslu (skiljanlega). Eins talar hann illa um samlanda sína. Hann segir meðal annars:

„Kjósendur blessa svínaríið með því að haga sér eins og fífl. Maður fer að skammast sín fyrir að vera Íslendingur og endar með að fyrirlíta þjóðina, sem leyfir svínaríið.“

Mér þykir auðvitað, eins og öðrum sem lesa þetta brot, fallegra að rita „[k]jósendur [...] hegða sér eins og fífl“, en það er önnur saga (og hvorttveggja auðvitað ókei).

Það sem ég hegg fyrst og síðast eftir er hversu barnaleg fullyrðingin er.

Ef við tökum orð Jónasar enn frekar úr samhengi og skoðum einungis fyrri málsgreinina – „Kjósendur blessa svínaríið með því að [hegða] sér eins og fífl“ – vakna ýmsar spurningar. Hvaða kjósendur eru það nákvæmlega sem hegða sér eins og fífl? Allir kjósendur, geri ég ráð fyrir. Og hvað felst þá í því að hegða sér eins og fífl? Svína fyrir aðra á rauðu ljósi og segja kærustunni sinni upp með sms-i, meðal annars.

Síðari hlutinn – „Maður fer að skammast sín fyrir að vera Íslendingur og endar með að fyrirlíta þjóðina, sem leyfir svínaríið“ – vekur enn fleiri álitamál í annars hægvirku höfði mínu.

Við getum byrjað á að gera ráð fyrir því að nafnorðið „maður“ vísi hér til Jónasar.

Jónas er því þessi „maður“ sem skammast sín.

Þá fæðist næsta spurning:

Hvað telur Jónas að felist í því að vera Íslendingur?

Í fyrri hluta færslunnar gefur hann vísbendingu:

„Hvar, sem ég lít, vellur spilling, græðgi og heimska. [Þið takið eftir því að Jónas virðist ferðast um land sitt sem e.k. alsjáandi, réttsýnt auga.] Embættismenn, staðnir að heimsku og spillingu, rotta siga saman um lögbann og kærur til lögreglu. Slitastjórnarmenn fara hamförum í græðgi. Gömlu útrásarbófarnir sem komu þýfinu til aflandseyja eru komnir aftur með hjálp Seðlabankans. [Ég þekki nokkra stráka sem vinna í Seðlabankanum.] Kvótagreifar stjórna Morgunblaðinu [Morgunblaðið – kemur það enn út?] og Sjálfstæðisflokknum til óhæfuverka. Verkfræðingar og vísindamenn [allir verkfræðingar og vísindamenn] komast ætíð [NB: ætíð.] að niðurstöðum, sem henta bófum.“

Af þessari klausu má ráða að dæmigerður Íslendingur er – í huga Jónasar – spilltur embættis- eða slitastjórnarmaður, gamall útrásarbófi, kvótagreifi, verkfræðingur eða vísindamaður.

Auk þess kjósandi og fífl, auðvitað.

Þetta þurfum við að skoða betur.

Ég þekki nokkra kjósendur.

En þekki ég fífl?

Sárafá, ef nokkur. Mín reynsla styður frekar þá kenningu að fólk sé almennt ágætt inn við beinið (þótt það hegði sér kannski stundum eins og fífl, auðvitað).

Verkfræðinga og vísindamenn þekki ég nokkra, en ekki veit ég hvaða „niðurstöður“ það eru sem þeir komast – NB: allir, ætíð – að, bófum til heilla. En þetta getur Jónas sjálfsagt útskýrt.

Þá eru eftir þrír hópar (ef ég x-a í svigann merkir það að ég þekki fólk úr eftirfarandi hópum, annars ekki):

Slitastjórnarmenn        (  )
Gamlir útrásarbófar     (  )
Kvótagreifar                (  )

Af þessu fæ ég ekki annað ráðið en að Jónas leggi allt aðra merkingu í hvað felist í því að vera Íslendingur en ég.

Yfirlýsingar hans hljóma líka dálítið eins og hann hafi aldrei stigið út fyrir landsteinanna. Heldur einhver, í raun, að spillta stjórnmála- og valdamenn sé einungis að finna á Íslandi? Ef hann ætlar að miða álit sitt á mannkyninu við framferði valdafólks ætti hann að færa út kvíarnar og ekki láta við það sitja að fyrirlíta Íslendinga, heldur hata allt mannkynið.

Ég held reyndar að stærsta ástæða íslensks embættismannaklúðurs sé ekki illska, spilling eða græðgi, heldur ónóg þekking, almennur bjánaskapur og vanhæfni. Við höfum vaxið mjög hratt sem þjóð og í íslensku stjórnkerfi eru sárafáir, ef einhverjir, sem vita hvað þeir eru að gera.

Þetta þýðir þó ekki að Íslendingar séu fífl. Og ég biðla til Jónasar – af virðingu og von um skilning – að hann kalli foreldra mína, vini, bræður, ömmur, ættmenni, fyrrverandi kærustur, kunningja, drykkjufélaga, gamla skóla- og fótboltafélaga, ekki fífl, einungis vegna þess að í íslenskum valdastöðum finnast manneskjur sem aldrei hafa sest niður til að gera ærlega hreingerningu í sálarkirnunni, ólíkt mínu fólki. Því mitt fólk er hið ágætasta fólk og ég líð ekki að það sé kallað fífl af þeim sem hafa ráfað svo langt inn í einstræti stjórnmálaþófsins að þeir sjá ekki heiminn eins og hann er í raun: stærri en svo að við getum vísað til fólks sem „kjósenda“ og af blygðunarlausu yfirlæti stimplað það fífl, án þess að taka afleiðingunum.

Því að sá sem talar svona hlýtur sjálfur að uppskera fyrir vikið annan og verri stimpil: mannhatari.

The Bourne Legacy

í kvöld sá ég bíómyndina The Bourne Legacy. Ég hef ekki séð fyrri myndirnar þrjár og þessi var mjög skrítin. Fyrsta hálftímann skildi ég ekkert.

Svo sprakk fjallakofi. Þá hrökk ég aðeins í gang.

Spennan náði hámarki í miklum eltingaleik um götur Manila á Filippseyjum. Þar var mikið fjör á mótórhjólum, en entist svo lengi að ég sofnaði. Ég hrökk upp þegar góði karlinn og góða konan voru komin í bát í Kyrrahafinu og lokalagið hófst.

Upp með hendur!

Ég var mjög ánægður með að allt skyldi enda vel að lokum.

Hið sama er hins vegar ekki hægt að segja um portúgölsku þjóðsöguna sem ég las í gær. Hún endaði á þessum orðum:

„Prinsessan og prinsinn lifðu saman til æviloka, lokuð inni í kastalanum.“

Úlfur í snjónum

Ég rakst á gömul skáldsögudrög, varla mjög góð. Í upphafi sögunnar yfirgefur kærasta aðalpersónunnar hann. (Hún aðalpersónan er sko „hann“: Úlfur). Kærastan fyrrverandi – Heiða – heldur til Berlínar í nám í „skapandi rýmisnýtingu“ (sem ég veit ekki lengur hvað er) og tekur með sér dóttur þeirra, Lísu, og okkar maður situr einn eftir, með sárt ennið.

Skömmu síðar brestur á snjóbylur.

Húsið þekst snjó. Og Úlfur er lokaður inni, einn með minningum sínum.

Hann er með samheitadellu. Þetta eru orðin sem hann kann yfir hinar ýmsu gerðir af snjó:

aska, áfreði, áfreri, bleytukafald, bleytuslag, blindöskjubylur, blotasnjór, brota, bylur, drift, drífa, él, éljagangur, fannburður, fastalæsing, fjúk, fjúkburður, flyksumjöll, fok, frostleysusnjór, fukt, fýlingur, fönn, grjónabylur, haglél, harðfenni, hjaldur, hjarn, hraglandi, hret, hreytingur, hríð, hríðarkóf, hryðja, hundslappadrífa, ísskel, kafald, kafaldi, kafaldsbylur, kafaldshjastur, kafaldshríð, kafaldsmyglingur, kafsnjór, kaskahríð, klessing, klessingur, kóf, kófviðri, krap, lausamjöll, lenjuhríð, leysing, logndrífa, lognkafald, maldringur, mjöll, moksturskafald, moldél, mugga, muggukafald, mulla, neðanbylur, nýsnævi, ofankafald, ofankoma, ofanhríð, pos, skafald, skafelgur, skafkafald, skafl, skafmold, skafrenningur, skæðadrífa, slitringur, slydda, slytting, snjóakk, snjóalög, snjóburður, snjóbörlingur, snjódrif, snjódyngja, snjófok, snjófukt, snjógangur, snjóhald, snjóhengja, snjóhraglandi, snjóhula, snjókoma, snjóreykur, snær, sólbráð, stórhríð, svælingsbylur

Vellíðunarinnar verðir

Rétt í þessu bönkuðu tveir einkennisklæddir menn á hurðina hjá mér.

Annar þeirra spurði: „Er allt í lagi?“

Ég sagði: „Já.“

Þá sagði hinn: „Gott.“

Síðan óskuðum við hverjir öðrum góðs dags og þeir fóru.

Stelpan og strákurinn

stundum geta kynmök

stelpu og stráks

orðið að stóru

VANDAMÁLI

sem þarf að leysa

stelpan og strákurinn mæla sér 

(vandræðaleg) mót

– til dæmis á Te og Kaffi

í Eymundsson við Austurstræti –

og reyna að leysa þetta 

VANDAMÁL
– og það er 
alltaf VANDAMÁL –

en svo virðist sem

engin lausn sé

í sjónmáli

Hafragrautur í óskilum

ég át hafragraut í morgun
en það er eins og hann hafi ekki skilað sér í magann
bannsettur

Laufblaðið

Í dag fauk stærsta laufblað sem ég hef séð með ofsahraða í græskulausan, gangandi vegfaranda, sem varð svo mikið um að hann datt í götuna og öskraði.

Blessun prentverksins

Að eiga prentara er mikil blessun.

Þegar illa gengur er hægt að hugga sig við það að maður tekur að minnsta kosti nokkur tré með sér í fallinu.

Frönskunámið: Framhaldssaga. Fyrsti hluti

        (Rasíski tungumálamaðurinn)

Rétt í þessu skráði ég mig í frönskunámskeið við Sorbonne. Á skrifstofu skólans tók við mér ungur, snyrtilegur maður, mjög nærgöngull um einkahagi mína. Að vanda brást ég við með einsatkvæðisorðum og tortryggilegu brosi, sem gerði hann enn nærgöngulli.

Hann talaði frönsku og ég svaraði honum á frönsk-ensku, frensku.

„Ætlarðu að vera í Frakklandi?“

„Hvað áttu við?“

„Ætlarðu að vera í Frakklandi?“

„Ehm. Já. Á meðan námskeiðið stendur yfir.“

„Gott.“

Næst vildi hann að ég borgaði. Ég kaupi mér næstum því aldrei neitt og því kom það seðlaveskinu mínu talsvert á óvart þegar ég dró það upp úr vasanum og reiddi af öryggi fram feitt búnt af Evrum, án þess af hika.

En kæruleysislegt yfirbragð mitt var bara gríma. Að greiða með einni hreyfingu margfaldar mánaðartekjur án þess að uppskera neitt áþreifanlegt í staðinn var dálítið eins og að seilast upp í skák eftir krukku af smákökum en vera í staðinn sleginn í andlitið með typpi.

Ungi, snyrtilegi maðurinn sagðist vilja að ég þreytti stöðupróf í frönsku.

„Nei, það er nú alveg óþarfi,“ sagði ég. „Settu mig bara í hóp með byrjendunum.“

„Ah, nei, það viltu nú varla. Í þeim hópi eru bara Kínverjar!“

Við þetta orð, Kínverjar, fór um mig ískaldur hrollur. „Ugh, nei!“ sagði ég. „Það vil ég nú ekki.“

„Ég held þú neyðist til að taka prófið,“ sagði ungi, snyrtilegi maðurinn, grafalvarlegur.

„Allt í lagi,“ sagði ég, en bað um að fá frekar að þreyta það viku, bara alls ekki í dag.

Nú reynir á að ég standi mig.

Annars lendi ég í hópi með Kínverjunum.

Umhyggja ömmu ljúfu

Áðan skrifaði ég foreldrum mínum tölvupóst þar sem ég lýsti í allöngu máli fábrotnu líferni mínu og hugleiðingum síðustu daga.

Mamma rölti til mömmu sinnar og las fyrir hana póstinn frá mér.

Amma hlustaði hljóð og spök á lesturinn, yfir tebolla.

Þegar honum lauk, voru viðbrögð hennar þessi:

„Hann vantar peninga, hann er svangur, hann er veikur og hann langar í pönnukökur.“

Prentarinn

Í dag komst ég yfir prentara, sem mun án vafa bjarga lífi mínu.

Prentari þessi er líka skannari, sem bjargar ekki lífi mínu, en auðgar það vissulega. 

Sá er hins vegar galli á gjöf Njarðar að þetta gráa flikki er ljótasta maskína sem ég hef séð. Fólk öskrar þegar ég sýni því hann.

Orðlaus

í dag hef ég ekki
mælt orð af vörum

ég velti því fyrir mér
hvort mér muni gefast
tækifæri til að segja eitthvað

„einn kaffibolla, takk“

„ég elska þig“

„hvenær leggur af stað
rútan til Egilsstaða?“

á meðan ég velti þessu
fyrir mér strýk ég blýantinum mínum
blíðlega um strokleðrið
hann breimar
eins og flækingsköttur

Friends

Það er gott að eiga góðan vin, en það er enn betra að eiga ekki vondan vin.

Volæðisgötur

Ég verð eitthvað svo meyr og ofhlaðinn tilfinningalega stundum þegar ég feta mig eftir götum Parísarborgar. Þær eru rónum stráðar bókstaflega hvert sem fólk gýtur stafrænum myndavélum sínum.

Öskrandi hart

Í stórborginni öskra allir. Börnin, fullorðna fólkið, bílarnir. Fjarvera gróðurs og annarra dýra en afskræmdra dúfna. Jafnvel eplin öskra þegar ég bít gegnum hýðið. Pennarnir öskra þegar þeir tæmast, brunda síðustu blekgusunni yfir pappírinn.

Og allt er HART. Malbikið auðvitað, en líka svipbrigði fólksins, viðmótið og tónlistin sem flæðir óendanlega úr heyrnartólum farþega neðanjarðarlestanna. Laufblöðin stirðna á meðan þau falla til jarðar, ötuð ryðbrúnu, haustgulu blóði sínu storknuðu, liggja á hörðum strætunum, undir hörðum trjágreinum.

Allt öskrandi og hart, öskrandi hart.

Fallegar, litríkar húfur

Mikið væri veröldin ljúf ef við þyrftum ekki að borða.

Þá gætum við eytt öllum peningunum okkar í bækur, kaffi og fallegar, litríkar húfur sem myndu gleðja hvern þann sem yrði á vegi okkar.

Brjóstumkennanlega dópsalagengið

        – Til heiðurs öllum regnvotum, beinköldum dópsölustrákum

Í götunni minni stundar dópsalagengi eitt starfsemi sína, nótt sem nýtan dag. Liðsmenn þess eru hræddir töffarar með hettur, ungir að árum, raddirnar enn skrækar, leitandi og karakterlausar, hlátrasköllin tíð og hvell og af þeim toga sem gera öll vitsmunaleg störf hlægileg. Þess vegna fylla þeir mig mjög oft mjög tilvistarlegri angist: þá langar mig að hlaupa út og sparka þeim út í hafsauga. En ég geri það ekki, vegna þess að ég er góður strákur.

Eftir að hafa hlustað á þá pípa og gala og prumpa í allt kvöld fékk himinninn hins vegar nóg, að minnsta kosti skolaði hann þeim burt, mjög snögglega.

Og nú eru þeir horfnir, allir nema einn, sem hímir þarna kuldalegur, skjálfandi á götuhorninu, yfirgefinn, einmana, í úrhellisregninu.

Áðan vorkenndi ég honum svo sárlega að það hvarflaði að mér að bjóða honum hingað inn í hlýjuna, hella jafnvel upp á te handa greyið skinninu. Samstundis áttaði ég mig þó á því að það gengi aldrei upp, enda má ekki jaska hinu stóra jafnvægi hlutanna, einhver þarf að standa dópsalavaktina, jafnvel í þrumuveðri.

Aumingja, aumingja, brjóstumkennanlegi, litli dópsalinn í brjóstumkennanlega, litla dópsalagenginu.

Tevirkið

ég geispa
(sólskin morgunsins
brýst inn í nasirnar)
á meðan ég set rimla
fyrir gluggana

renni síðan heimasmíðuðum slagbrandi
fyrir dyrnar

á hurðina hef ég ritað
      HÉR BÝR
   EINMANALEIKINN
   Í VIRKI SÍNU

síminn er kominn í uppþvottavélina
og það er heitt te á könnunni
    þúsund
    auðar
    síður
    framundan

Mallakúturinn

Það er merkilegt hvernig allt jafnvægi mannsins miðast við ástand magans.

Um leið og eitthvað fer þar aflaga, gufar upp allur sálarfriður. 

Við verðum illskeytt, gröm, andstyggileg.

(Ég held reyndar að ástand meltingarfæranna sé ekki síður heillandi – og aðkallandi – viðfangsefni en flækjur sálarlífsins og raunar mesta furða hversu skarðan hlut það ber frá borði í lýsingum skáldsagnahöfunda og ljóðskálda.) 

Sá sem getur ekki tæmt úr þörmunum er dæmdur til að klúðra lífi sínu.